Kadın Haklarının Türk Pullarında temsili

Türkiye’nin 18. yüzyıl sonlarında baş­layan modernleşme macerasında kadı­nın toplumsal hayata katılımı konusu önemli bir başlık teşkil eder. Tanzimat Fermanından önce yalnızca mevki sa­hibi ailelerin kız çocuklarının belirli bir yaşa kadar devam edebildiği Sıbyan Mektepleri’nde yapılan değişiklikle ön­celikle temel eğitimin yolu kız öğren­cilere açılır. 1859’da ilk kız rüştiyesi (Ortaokul), 1842’de Askerî Tıbbiye’ye bağlı Ebelik Okulu, 1869’da Kız Sanat Okulu ve 1870’te Kız Öğretmen Okulu hizmete girer. II. Meşrutiyetle birlikte gündeme oturan kızların eğitimi mese­lesinde 1911’de açılan, 1913’te İnas (Kız) Sultanisi adını alan okulla ülkemiz­de ilk kez kızların lise eğitimine geçişi sağlanır. Türk kadınının eğitimden siyasete, ekonomiden sanata ha­yatın tüm alanlarında eşit yurttaş kimliğiyle etkin hale gel­mesinde en büyük pay kuşkusuz Cumhuriyet’in ilanındadır. Millî Mücadele’nin en ateşli günlerinde, 15-21 Temmuz 1921 tarihleri arasında Ankara’da düzenlenen, eğitim tarihimizde­ki öneminin yanı sıra aralarında Halide Edip’in de bulundu­ğu, çoğu öğretmen kadın katılımcının erkeklerle aynı salon­da toplanmasıyla da anılan Maarif Kongresi, Mustafa Kemal Atatürk’ün vatan savunması, eğitim ve kadın hakları konusu­nu aynı düzlemde gördüğünü ortaya koyan bir örnektir.

5 Aralık 1934 tarihinde Türk kadınına seçme ve seçilme hakkı tanınmasıyla tüm resmî kanallarda kadın-erkek eşitliği sağlanmış olur. Bu tarih, günümüzde en gelişmiş demokrasilere örnek gösterilen Batı dünyasındaki kadın­ların aynı hakka kavuşmasından oldukça erken bir dönemi işaret eder. Kuruluş sürecinden itibaren kadınları eşit yurttaş olarak konumlandıran Türkiye Cumhuriyeti, pul basmakla yetkili kurumu Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi (PTT A.Ş.) aracılığıyla bu konuyu filateli alanında da başarıyla temsil eder. 1888’de kurulan, dünyanın ilk uluslararası kadın sivil toplum örgütü Milletlerarası Kadınlar Konseyi’nin (ICW) ıö’ncı toplantısı 1960 yılında İstanbul’da gerçekleştirilir. PTT A.Ş. 22 Ağustos 1960 tarihinde 30 ve 75 kuruş değerli, 750 bin tirajlı “Milletlerarası Kadınlar Konseyi XVI. Toplan­tısı” konulu anma puluyla etkinliğin anısını tarihe kaydeder .

PTT A.Ş. 5 Aralık 1934’ün 50. yıldönümünde “Türk Kadınına Seçme ve Seçilme Hakkı Tanınmasının 50. Yılı” konulu, 20 lira değerinde tek parçalık anma pulunu tedavüle çı­karır. 600 bin adet basılan pulun arka planında gri renkte II. Türkiye Büyük Millet Meclisi Binası, önde seçim sandığı­na oy atan, kıyafetleriyle toplumun çeşitli kesimlerini temsil eden renkli üç kadın illüstrasyonu yer alır. Avrupa Posta ve Telekomünikasyon İdareleri Birliği’nin (CEPT) 1996 yılı Europa pullan için belirlediği “Ünlü Kadınlar” teması çerçevesinde PTT A.Ş.’nin bastığı iki parça­lık anma pulu Mahmut Soyer tarafından tasarlanır. 5 Mayıs 1996da 600 bin adet çıkan pullar 10.000 ve 40.000 lira değe­rindedir. Pul görsellerinde Türk kadınının iki simge ismi Nene Hatun ve Halide Edip Adıvar’ın portrelerine yer verilmiştir.

PTT A.Ş. 2012 yılında 8 Mart Dünya Kadınlar Günü kutla­maları çerçevesinde üç parçalık, bandaletli, “Türkiye’de Kadın Erkek Fırsat Eşitliğinin Sağlanması” konulu sürekli posta pullarını piyasaya çıkarır. Efsun Ersoy ve Derya Çıplak tarafından tasarlanan ıo kuruş, ı lira ve 2 lira değerindeki pullarda kadm ile erkek figürünün dünyayı birlikte sırtla­dığı dikkat çeker. Bandaletlerinde “Daha adil bir dünya için yanımda ol”, “Biz de varız” ve “Kadınlar toplumun aynasıdır” ifadelerinin bulunduğu pulların baskı adedi 5 milyondur. 2016 yılı emisyon programında yer alan “Türk Kadınına Seçme ve Seçilme Hakkı Tanınması” konulu tek parçalık, bandaletli seri posta pulunda da 1984’tekine benzer şekilde II. TBMM Binası fon olarak kullanılır. Yaş, meslek, giyim-kuşam gibi farklılıkları belli olan dört kadm illüstrasyonunun yer aldığı siyah-beyaz ağırlıklı pulda Türk Bayrağı, aslına uy­gun renktedir. 1 lira bedelle satışa sunulan pulun bandaletin-de “5 Aralık 1934 Seçiyoruz, Seçiliyoruz” ifadesi bulunur.

Değerlendirmek ister misiniz?

1 point
Upvote Downvote

5G’yi Kullanan İlk Ülke Olacağız !

İlgi çekici bir şekilde Raylara Asılı araba “Podcar”